Hoe maak je een nieuwsitem? Deel 2: De Opener

Nieuws kan je op tal van manieren naar je publiek brengen, zoals ik in deel 1 al aangaf. Eén van de sterkste manieren is via een video-item. Krachtig en beeldend, maar: hoe maak je een nieuwsitem voor video? Er zijn honderden manieren om een onderwerp uit te lichten. Ik geef daarvan enkele voorbeelden van items die ik de afgelopen tijd heb gemaakt en verklaar welke keuzes ik moest maken en waarom de items zijn geworden zoals ze uiteindelijk zijn uitgezonden. Vandaag deel 2.

De opener

De samensteller of eindredacteur van een nieuwsshow probeert altijd te openen met het grootste of meest gewichtige nieuws dat de dag te bieden heeft. Dat kan gaan van bijvoorbeeld miljoenenschulden bij een gemeente tot de vondst van mosterdgas in een appartementencomplex. Je vindt op deze vooraanstaande plek in de uitzending zelden de verdiensten van de plaatselijke slagwerkgroep of de prijs voor de kleine manege die op vrijwilligers draait.

De plek in de uitzending maakt wel een klein verschil in de presentatie van het nieuws. Indien nodig moet de relevantie van het nieuws benadrukt worden. Problemen met een elektrische bus in één stad worden relevanter als blijkt dat meerdere steden dat type bus in willen zetten. Een schoonmaakactie in een meer in de Achterhoek gaat een stuk meer mensen aan als het onderdeel is van een actie om de wereldwijde ‘plastic soep’ tegen te gaan. Vanzelfsprekend zijn er ook gevallen dat het nieuws op zich zwaarwegend genoeg is.

Achmea en het Radboud ziekenhuis

In het kort: Het Radboud ziekenhuis in Nijmegen weigert voor de rest van 2013 patiënten die bij Achmea verzekerd zijn. Spoedgevallen en zij die specialistische zorg nodig hebben worden nog wel geholpen, maar alle andere Achmea-verzekerden moeten in 2014 terugkomen. Als zorgverzekeraar is Achmea niet heel bekend, maar toch is 1 op de 6 is verzekerd bij één van haar dochterondernemingen zoals bijvoorbeeld FBTO en Zilveren Kruis. Reden genoeg om flink in te zetten op dit verhaal en ik word er op gezet samen met collega Tom, die vanaf het bureau het nodige werk verzet.

Op Radio Gelderland heb ik die dag al een deel van de werkwijze toegelicht:

Wat je als eerste altijd probeert is de hoofdrolspelers te strikken. Daarnaast gaat het in dit verhaal ook om de patiënten die de dupe zijn. Nu kan ik wel gaan posten voor het ziekenhuis of op straat mensen aanspreken in de hoop dat ze toevallig bij Achmea verzekerd zijn, maar een snellere klap maak je door patiëntenorganisaties te zoeken. In mijn hoofd maak ik al een plan: Eerst een kort item met de tegenstelling tussen Radboud enerzijds en Achmea anderzijds, gevolgd door een ander item over de gevolgen voor de patiënt.

Het nieuws is naar buiten gekomen via bronnen binnen het Radboud, maar helaas willen zowel het Radboud als Achmea via de officiële weg niets loslaten. Collega Tom heeft wel de directeur van Zorgbelang Gelderland vastgelegd. Tom gaat door met bellen en ik ga met cameraman Tristan naar het kantoor van Zorgbelang, dat gelukkig op 5 minuten rijden ligt van de redactie. Een paar quotes over het belang van de patiënt, wat introductieshots en we gaan weer. Terug op de redactie heeft het Radboud definitief afgezegd, maar Achmea zegt alsnog toe. Vooral omdat ze er in de berichtgeving tot dan toe niet florissant van af komen. Ze wordt meteen doorgezet voor een radio-interview. Voor tv is er nog wel een probleem. De woordvoerders zitten allemaal bovenin Noord-Holland. Heen en weer rijden duurt te lang dus wordt het gesprek opgenomen. Hier trek ik een quote uit en met een fotootje erbij kan het alsnog in een tv-item. Mooi, want we hebben een quote van een hoofdrolspeler. Niet mooi, want om te zien wordt het er niet dynamischer op.

Herzien plan en eindresultaat

Een belangrijke taak van de journalist is belangrijk nieuws zodanig brengen dat het de aandacht krijgt die het verdient. Als het nieuws groot en gewichtig is moet het niet zo saai gebracht worden dat de doelgroep afhaakt. Nu er gemonteerd moet worden met de quotes en beelden die we hebben, moet het originele plan gedumpt worden. Het originele plan van een tweetraps verhaal werkt niet, want twee items met elk één spreker houden de aandacht niet vast. Daarnaast gaat de volgorde op de schop, vooral omdat ik de telefonische quote niet vooraan in het verhaal wil hebben. Daarnaast beginnen we met een stevige quote en niet met voice-over zodat mijns inziens dan de kijker meteen weet waar het over gaat.

De twee hoofdrolspelers hebben allebei een aandeel in het item gekregen. Niet zo mooi als gehoopt, met voor het Radboud de uitgelekte brief en voor Achmea de telefonische quote. Volgens het Radboud is het geld op en volgens Achmea wijst niks daar op. Wie er gelijk heeft blijft in het midden, dat weet ik namelijk niet. De kijker mag zijn eigen conclusies trekken. Het belangrijkste, dat het Radboud patiënten weigert, blijft overeind. Het item begint en eindigt met de directeur van Zorgbelang. Ook dat is een bekende stijl; als je begint en eindigt met dezelfde persoon is het verhaal weer ‘rond’.

Waar ik minder gelukkig mee ben is de mate van archiefbeeld. Het item zit er bijna vol mee, maar er was die dag geen tijd meer om nieuwe shots te draaien van zowel het ziekenhuis als bureaus van Achmea. Extra pijnlijk omdat het ziekenhuis enkele weken daarvoor haar logo heeft verandert. In de praktijk kan een omroep niet elke week alle veranderde gebouwen opnieuw draaien voor het archief en betere beelden hadden we niet. Dat is sowieso de realiteit van tv-journalistiek, je maakt het beste van de mogelijkheden van die dag, binnen de tijd die je gegund is; tot de deadline.

Camjo camera bij plastic soep

Camjo camera op locatie